Spis treści
- r. pr. Joanna Polkowska-Sowa
- +48 22 243 34 75
- kancelaria@sowaip.pl
Renoma spółki to podstawa prawidłowego jej funkcjonowania na rynku. Naruszenie renomy spółki może prowadzić do poważnych konsekwencji wizerunkowych, a w efekcie również finansowych. Polskie prawo chroni nie tylko dobra osobiste osób fizycznych, ale również osób prawnych. Zatem spółka, której dobra prawne zostały naruszone, może dochodzić swoich praw przed sądem. Zapraszamy do lektury artykułu, w którym omówimy podstawowe zagadnienia związane z ochroną dóbr osobistych osób prawnych.
Dobra osobiste osoby prawnej
Jakiś czas temu omawialiśmy podstawowe informacje dotyczące ochrony dóbr osobistych osób fizycznych. Ze wskazanym artykułem mogą Państwo zapoznać się tutaj.
W przypadku osób prawnych punktem wyjścia jest art. 43 Kodeksy cywilnego, który wskazuje, że przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych.
Wobec tego ustawodawca przewidział dobra osobiste osób prawnych niemniej jednak nie można stosować automatycznie przepisów o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych z uwagi na różnice wynikające z odmienności strukturalnej i funkcjonalnej osób fizycznych i osób prawnych (wyr. SN z 5.4.2013 r. III CSK 198/12). Podobnie jak w przypadku osób fizycznych, katalog dóbr osobistych osób prawnych ma charakter katalogu otwartego.
Nie tylko spółka. Komu jeszcze przysługują dobra osobiste?
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że ochrona nie przysługuje jedynie spółkom, ale wszystkim osobom prawnym. Należy w tym miejscu dokonać pewnego doprecyzowania. Z uwagi na treść art. 331 k.c., przepisy odnoszące się do osób prawnych stosujemy również odpowiednio do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. W piśmiennictwie najczęściej nazywa się te podmioty „ułomnymi osobami prawnymi”.
Do osób prawnych zaliczamy m.in. spółki kapitałowe, spółdzielnie, fundacje oraz jednostki samorządu terytorialnego. Z kolei do ułomnych osób prawnych możemy zaliczyć chociażby spółki osobowe, spółki kapitałowe przed wpisem do rejestru, wspólnoty mieszkaniowe. Jeżeli zatem prowadzą Państwo działalność w formie spółki jawnej lub komandytowej ochrona dotycząca dóbr osobistych osób prawnych również znajdzie w tym przypadku zastosowanie.
Odpowiednie stosowanie przepisów o dobrach osobistych.
Co jednak oznacza odpowiednie stosowanie przepisów? Sformułowanie to bardzo często pada w przepisach prawa. Oznacza stosowanie wskazanych przepisów z uwzględnieniem koniecznych modyfikacji wynikających z kontekstu danej sprawy. W przypadku dóbr osobistych, nie będzie możliwe powoływanie się przez osoby prawne na te dobra, które związane są bezpośrednio z faktem bycia człowiekiem np. życie czy zdrowie. Jednocześnie pozostałe dobra muszą być poddane stosownej modyfikacji, z uwzględnieniem funkcjonowania osób prawnych w sferze społecznej i gospodarczej. Zatem do katalogu dóbr osobistych osób prawnych zaliczymy przede wszystkim: renomę (dobre imię); nazwę oraz firmę; wolność działalności gospodarczej czy też prawo do zachowania tajemnicy handlowej.
Oczywiście są to jedynie przykłady. Dekodując dobra osobiste osób prawnych zawsze należy uwzględnić profil ich działalności. Jak wskazał nam Sąd Najwyższy w postanowieniu z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I CSK 937/22: „Przez dobra osobiste osoby prawnej rozumie się wartości niemajątkowe związane z wyodrębnieniem osoby prawnej i jej działaniem w zakresie swych zadań. Niekiedy dodaje się, że chodzi tu o wartości umożliwiające prawidłowe funkcjonowanie osoby prawnej w zakresie jej zadań”.
Możliwe naruszenia renomy osoby prawnej. Dobre imię osoby prawnej.
W praktyce najczęściej dochodzi do naruszenia renomy osoby prawnej, a więc jej dobrego imienia. Za naruszenie dobrego imienia mogą być uznane wszystkie wypowiedzi i zachowania, które podważają zaufanie do osoby prawnej. Również na tę kwestię zwrócił uwagę Sąd Najwyższy, który w orzeczeniu z dnia 30 listopada 2022 r. sygn. akt I CSK 3650/22 wskazał: „Dobre imię osoby prawnej naruszają wypowiedzi, które – obiektywnie oceniając – narażają ją na utratę zaufania potrzebnego do prawidłowego jej funkcjonowania w zakresie swoich zadań, co z reguły będzie wiązało się z rozpowszechnieniem nieprawdziwego zarzutu”.
Można wymienić w szczególności wypowiedzi zawierające nieprawdziwe zarzuty dotyczące nierzetelnego wypełniania przez daną osobę prawną zobowiązań, niewłaściwego podejścia do klientów czy traktowania pracowników. Kluczowe staje się zatem odróżnienie naruszenia dóbr osobistych od sytuacji, w której ktoś wyraża jedynie swoją opinię o danej osobie prawnej. Jeżeli zatem ktokolwiek wyłącznie wyraża swoje zdanie, powołując się przy tym na prawdziwe informacje, związane zwłaszcza z wykonaną usługą, to nie będzie dochodzić do naruszenia dóbr osobistych. Granica ta jednak jest bardzo cienka i wymaga każdorazowej oceny.
Dochodzenie ochrony przed sądem.
Pomimo tego, że katalog dóbr osobistych osób prawnych nie jest tożsamy z katalogiem dóbr osobistych osób fizycznych, środki ochrony tych dóbr są takie same jak środki ochrony dóbr osób fizycznych. Tak więc zarówno osoby fizyczne jak i osoby prawne oraz inne podmioty mogą dochodzić ochrony swoich praw przed sądem.
W razie naruszenia, osoba prawna może żądać m.in. zaniechania bezprawnych działań, usunięcia ich skutków oraz zadośćuczynienia pieniężnego. W praktyce najczęściej spotykane są sprawy o ochronę renomy, dobrego imienia lub nazwy. Sąd każdorazowo bada, czy doszło do bezprawnego naruszenia oraz czy dobro osobiste rzeczywiście przysługuje danemu podmiotowi. Warto również pamiętać, że naruszenia może dokonać zarówno osoba fizyczna, jak i i inna osoba prawna.
Ochrona dóbr osobistych osób prawnych.
Najważniejszą konkluzją powyższego artykułu jest fakt, że osoby prawne również korzystają z ochrony dotyczącej dóbr osobistych. Najważniejszym dobrem każdej osoby prawnej jest jej renoma. To właśnie naruszenie renomy, zwłaszcza renomy spółki, może rodzić daleko idące konsekwencje wizerunkowe i finansowe. Jeżeli nadal mają Państwo pytania lub wątpliwości związane z ochroną dóbr osobistych osób prawnych, zapraszamy do kontaktu z kancelarią.
