Spis treści
- adw. TOMASZ SOWA, LL.M.
- +48 22 243 34 75
- kancelaria@sowaip.pl
Spory w branży IT należą do jednych z najbardziej złożonych. Skomplikowane wątki prawne łączą się w nich z równie wymagającymi aspektami technologicznymi. Dodatkowo szybki rozwój sektora IT powoduje powstawanie zupełnie nowych zagadnień, za którymi prawo nie zawsze nadąża. Z tego powodu powstępowanie sądowe, choć w niektórych przypadkach nieuniknione, nie zawsze stanowi najbardziej efektywną drogę rozwiązania takiego sporu. Z tego powodu coraz większego znaczenia nabiera mediacja jako narzędzie pozwalające na o wiele szybsze wypracowanie rozwiązania oraz zapewniające większą elastyczność i poufność.
Specyfika sporów w branży IT
Spory powstające na tle umów związanych z branżą IT rzadko kiedy ograniczają się do prostych kwestii prawnych. Nie dotyczy to oczywiście tak prozaicznych sytuacji, jak opóźnienie w realizacji płatności wynikającej z zawartej umowy.
W centrum sporów sektora IT znajdują się przede wszystkim zagadnienie technologiczne, związane chociażby z projektowaniem i integracją systemów, błędami w dostarczanym oprogramowaniu, odpowiedzialnością za szkody powstałe w wyniku użytkowania oprogramowania czy kwestie związane z ochroną własności intelektualnej.
Tego rodzaju spory wymagają nie tylko analizy postanowień kontraktowych, lecz także zrozumienia kontekstu technologicznego. Sędziowie najczęściej nie posiadają zaawansowanej wiedzy w tym zakresie i w efekcie spory sądowe dotyczące branży IT związane są z koniecznością powoływania dowodów z opinii biegłych. Sporządzanie takich opinii znacznie wydłuża cały proces, generując przy tym dodatkowe koszty.
Ważne: Zgodnie z art. 278 k.p.c. w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. Zagadnienia technologiczne wokół których koncentrują się spory w branży IT są właśnie wiadomościami specjalnymi, co do których sąd nie może sam podejmować rozstrzygnięcia. Niestety praktyka pokazuje, że najczęściej postępowanie dowodowe nie kończy się na opinii jednego biegłego. To ponownie wydłuża postępowanie i generuje znaczne koszty.
Mediacja jako alternatywa dla sporu sądowego w IT
Mediacja stanowi jedną z alternatywnych metod rozwiązywania sporów, która szczególnie dobrze wpisuje się w realia branży technologicznej. Istotą mediacji jest umożliwienie stronom samodzielnego wypracowania rozwiązania przy wsparciu bezstronnego mediatora i bez konieczności angażowania wymiaru sprawiedliwości. Mediacja pozwala na rzeczywiste uwzględnienie interesów stron i znalezienie rozwiązania, które będzie korzystne i satysfakcjonujące dla każdej strony.
W sądzie najczęściej wygrywa tylko jedna ze stron. W przypadku mediacji na zwycięskiej pozycji mogą znajdować się wszystkie strony sporu, co pozwala również na wygaszenie konfliktu, a nawet podjęcie dalszej współpracy. Co jednak równie istotne, wszczęcie postępowania sądowego nie zamyka drogi do prowadzenia mediacji. Na mocy art. 1831 k.p.c. mediacja w postępowaniu cywilnym jest dobrowolna i może być w toku sprawy prowadzona za zgodą stron.
Polecane: Ugoda w mediacji – jakie są skutki podatkowe zawarcia ugody przed mediatorem?
Kim jest mediator w sporze IT?
Mediator pomagający rozwiązać spór między stronami nie jest sędzią i nie narzuca nikomu gotowych rozwiązań. Jego zadaniem jest przede wszystkim stworzenie warunków do konstruktywnego dialogu oraz pomoc w identyfikacji rzeczywistych interesów stron. W przypadku sporów w branży IT mediator musi poruszać się na styku prawa, technologii oraz biznesu.
Chociaż same przepisy prawa nie wymagają od mediatora posiadania specjalistycznej wiedzy technicznej, to jednak praktyka pokazuje, że mediator powinien być osobą obeznaną w tematyce, na której opiera się spór między stronami. Najlepiej, aby była to osoba łącząca wykształcenie i doświadczenie prawnicze, zwłaszcza z w zakresie nowych technologii i ochrony własności intelektualnej, ze znajomością specyfiki branży IT. Najistotniejsze jest jednak to, że mediator nigdy nie narzuca stronom własnego zdania.
Kompetencje mediatora w sporach technologicznych
Skuteczny mediator w sporze IT musi łączyć klasyczne kompetencje mediacyjne z umiejętnością pracy z zagadnieniami technicznymi. Kluczowe znaczenie ma tutaj zdolność do pewnego porządkowania sporu, który mimo wszystko często jest przeładowany emocjami oraz wyolbrzymionymi oczekiwaniami. Zadaniem mediatora jest przede wszystkim sprowadzenie sporu na właściwą płaszczyznę, tak, aby możliwy był konstruktywny dialog między stronami.
Każda ze stron powinna określić swoje główne cele i założenia. Neutralność mediatora oraz umiejętność zarządzania dynamiką konfliktu mają w tym kontekście kluczowe znaczenie. Nie można zapominać, że ostatecznie każda ze stron chce w jak najszerzej zrealizować swoje interesy. Oprócz aspektów technologicznych, nie bez znaczenia są również kwestie prawne, które wyznaczają pewne ramy dla przyjętego porozumienia.
Osiągnięty przez strony konsensu nie powinien być bowiem oderwany od obowiązującego prawa. Dodatkowo mediacja nie powinna skupiać się tylko na przeszłych zdarzeniach i przyczynach zaistnienia sporu, ale brać pod uwagę również przyszłe rozwiązania i możliwości dalszej współpracy kontrahentów.
Kiedy warto rozważyć mediację w sporze IT?
Mediacja w sporach IT znajduje zastosowanie zarówno na wczesnym etapie konfliktu, jak i w sytuacji, gdy sprawa została już skierowana do sądu. Zgodnie z art. 1838 k.p.c. sąd może skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania, chociaż oczywiście nie może sprzeciwiać się temu którakolwiek ze stron sporu. Istnieje również możliwość zawieszenia toczącego się postępowania na zgodny wniosek stron i podjęcie mediacji bez bezpośredniego udziału sądu oraz bez presji terminów procesowych.
Taka „przerwa” w postępowaniu sądowym może być kluczowa dla stworzenia warunków do osiągnięcia porozumienia. Warto jednak zawsze patrzeć na zaistniały spór w szerszej perspektywie, zwłaszcza, gdy realizacja kontraktu między stronami jest jeszcze w trakcie i gdy konflikt blokuje postęp projektu. Skierowanie sprawy do sądu niesie za sobą ryzyko wielu lat postępowania, które ostatecznie może nie przynieść zadowalającego rezultatu żadnej ze stron.
Podjęcie mediacji pozwala na szybsze rozwiązanie sporu, a tym samym na kontynuacje współpracy lub znalezienie innego rozwiązania, które jednak nie wstrzyma realizacji projektu. Kolejnym aspektem są koszty związane nawet z samym założeniem sprawy sądowej, czyli z uiszczeniem opłaty sądowej liczonej od wartości przedmiotu sporu. Kontrakty w branży IT najczęściej opiewają na spore kwoty, co z kolei przekłada się na wysokość opłaty sądowej związanej z wytoczeniem procesu.
Mediacja pozwala zatem na znacznie obniżenie kosztów rozwiązania sporu, nawet w sytuacji, gdy spór jest już zawisły przed sądem, ale strony dojadą do porozumienia na wczesnym etapie postępowania. Taka sytuacja związana jest z chociaż częściowym zwrotem opłaty sądowej.
Polecane: Mediacja – alternatywna metoda rozwiązywania sporu
Mediacja w sporach IT
Mediacja w sporach IT stanowi skuteczne narzędzie rozwiązywania konfliktów wynikających ze złożoności projektów technologicznych. Dzięki swojej elastyczności pozwala na uwzględnienie nie tylko aspektów prawnych, ale również biznesowych i technologicznych. Kluczową rolę w tym procesie odgrywa jednak mediator, który musi być osobą posiadającą wysokie kompetencje i łącząca w sobie wiedzę z wielu obszarów. Biorąc pod uwagę specyfikę branży IT, mediacja powinna być w tej branży postrzegana jako realna i często korzystniejsza alternatywa wobec długiego i kosztownego sporu sądowego.
