Spis treści
- adw. TOMASZ SOWA, LL.M.
- +48 22 243 34 75
- kancelaria@sowaip.pl
Umowy B2B (z ang. business to business) stały się w ostatnich latach popularną alternatywą dla umowy o pracę – zwłaszcza w branżach, gdzie liczy się elastyczność I szybkie dostosowanie do potrzeb rynku. Choć ten model współpracy daje stronom dużą swobodę, to jednak zarazem wyłącza zastosowanie wielu procedur charakterystycznych dla umowy o prace, zwłaszcza dotyczących zakończenia współpracy. W niniejszym artykule postaramy się Państwu wyjaśnić, czym jest umowa B2B, jakie niesie korzyści oraz ryzyka, a także jak wygląda kwestia jej wypowiedzenia i jak prawidłowo tego dokonać.
Czym jest umowa B2B?
Umowa B2B (biznes do biznesu) to forma współpracy pomiędzy dwoma przedsiębiorcami, a zatem podmiotami gospodarczymi. Najczęściej w tego typu umowach po jednej stronie występuje osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, a po drugiej spółka lub inny przedsiębiorca jednoosobowy. W odróżnieniu od umowy o pracę, kontrakt B2B nie jest regulowany przepisami Kodeksu pracy, ale jedynie Kodeksem cywilnym oraz treścią samej umowy między stronami. Bardzo często umowy B2B nazywane są umowami o współpracę, gdyż regulują warunki współpracy dwóch przedsiębiorców. Strony mają zatem, w granicach wyznaczonych przez przepisy prawa i zasady współżycia społecznego, pełną swobodę w uregulowaniu łączącego ich stosunku. Dotyczy to m.in. określenia czasu współpracy, zasad rozliczenia, zasad rejestrowania czasu pracy, odpowiedzialności za błędy, jak również trybu rozwiązania umowy.
Umowa B2B w praktyce branży IT
W praktyce umowy B2B są szczególnie popularne wśród branży IT, marketingu internetowego, doradztwa lub szerokorozumianych usług projektowych. Branża IT wymaga obecnie szczególnej elastyczności, która w przypadku umów B2B dotyczy obu stron stosunku.
Przykład: Programista w ramach zawieranych umów B2B nie musi być ograniczony tylko do jednego „pracodawcy”. Ma on możliwość zawarcia kilku kontraktów z różnymi podmiotami, na których rzecz będzie realizować swoje usługi programistyczne. Jednocześnie przedsiębiorca mający zapotrzebowanie na programistów ma możliwość zebrania zespołu składającego się z kilku niezależnych od siebie programistów, którzy jednak będą działać wspólnie w konkretnym projekcie. Oczywiście konkretne umowy mogą przewidywać postanowienia dotyczące zakazu konkurencji, co również musi zostać wzięte pod uwagę.
Polecane: Kiedy umowa o zakazie konkurencji jest nieważna? Przegląd najczęstszych przypadków
Umowa B2B może jednak przybrać różnorodne formy. W przypadku umów o świadczenie usług przedsiębiorca zobowiązuje się do wykonywania określonych czynności na rzecz swojego kontrahenta. Jeżeli jednak umowa B2B przybierze formę umowy o dzieło, to wykonawca musi skoncentrować się na stworzeniu konkretnego i zindywidualizowanego rezultatu, jakim jest np. program komputerowy, skrypt programistyczny, raport błędów czy projekt graficzny. W ramach umów B2B spotykamy również kontrakty menadżerskie, w których osoba prowadzącą własną działalność gospodarczą odpowiada za zarządzanie firmą lub jej oddziałem. W niektórych branżach, również w IT, stosuje się także umowy ramowe, które określają ogólne zasady współpracy i umożliwiają następnie cykliczne „zlecanie” konkretnych zadań. Taka umowa ramowa to wygodne rozwiązanie dla programistycznych freelancerów.
Zalety współpracy B2B
Dla wielu przedsiębiorców kontrakt B2B jest atrakcyjnym rozwiązaniem, ponieważ zapewnia największą swobodę przy ustaleniu warunków współpracy. Dodatkowo najczęściej wiąże się z możliwością uzyskania wyższych przychodów netto, wynikających z niższych obciążeń składkowych w porównaniu z umową o pracę. Również z perspektywy samego świadczącego usługi taki model współpracy może być korzystniejszy podatkowo, co jednak zależy od konkretnej branży i wykonywanych zadań, dla których przewidziano dedykowane ulgi podatkowe (m.in. ulga IP Box dla programistów). Kolejnym atutem jest również elastyczność w wyborze miejsca i czasu pracy oraz z drugiej strony, możliwość samodzielnego kształtowania harmonogramu swojej pracy.
Wady współpracy B2B
Umowa o świadczenie usług oznacza jednocześnie brak wielu gwarancji, które zapewnia umowa o pracę. Przede wszystkim osoba pracująca w tym modelu najczęściej nie ma prawa do płatnego urlopu wypoczynkowego ani chorobowego, w rozumieniu Kodeksu pracy. Istotne jest też, że co do zasady osoba świadcząca usługi na kontrakcie ponosi pełną odpowiedzialność za ewentualne szkody na zasadach wynikających z Kodeksu cywilnego. Oczywistą konsekwencją umowy B2B jest konieczność prowadzenia własnej działalności, a zatem i dopełnienia wielu formalności i rozliczeń z ZUS oraz Urzędem Skarbowym. Z pewnością umowa B2B to dużo mniejsze poczucie stabilności, co jednak zawsze zależy od konkretnych rozwiązań w konkretnej umowie. Należy przypomnieć, że strony kontraktu B2B mogą same ukształtować jego treść, również co do warunków urlopowych oraz warunków wypowiedzenia. W praktyce bardzo często spotyka się wprowadzanie tzw. przerwy od świadczenia usług w określonym wymiarze, np. 20 dni.
Uznanie umowy B2B za umowę o pracę
Największym ryzykiem jest jednak możliwość sądowego uznania umowy B2B za faktyczny stosunek pracy. Chociaż nie jest to łatwe, każda ze stron musi liczyć się z taką możliwością, zwłaszcza, gdy umowa o świadczenie usług ma być w konkretnym przypadku obejściem przepisów prawa pracy i gdy „pracodawca” wymusza niejako na swoim pracowniku założenie własnej działalności w celu dalszej współpracy. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt I PK 139/15: „Gdy umowa faktycznie jest wykonywana w warunkach wskazujących na stosunek pracy, to takie ustalenie, a nie treść oświadczeń woli złożonych przy jej zawieraniu, decyduje o charakterze łączącego strony stosunku prawnego. (…) Co więcej, sąd może ustalić istnienie stosunku pracy nawet wtedy, gdy strony w dobrej wierze zawierają umowę cywilnoprawną, lecz jej treść lub sposób realizacji odpowiada cechom stosunku pracy. (…) W rezultacie woli stron można przypisać decydujące znaczenie dopiero wtedy, gdy zawarta umowa wykazuje cechy wspólne dla umowy o pracę i umowy prawa cywilnego z jednakowym ich nasileniem”. Z kolei w wyroku z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt I PK 358/16, Sąd Najwyższy przyjął bardziej liberalne stanowisko w tej kwestii, wskazując, że decydujące znaczenie ma wola stron i okoliczności zawarcia samej umowy, o ile rzeczywiście strony występują w umowie jako równorzędne podmioty. Należy zatem uważać za sposób sformułowania umowy B2B, a przede wszystkim, aby umowa taka nie była skopiowaniem postanowień Kodeksu pracy.
Powody wypowiedzenia umowy B2B
Umowa B2B może zostać wypowiedziana z różnych przyczyn, które najczęściej zależą od sytuacji rynkowej lub relacji między samymi stronami. Co najważniejsze – nie można z góry wyłączyć możliwości wypowiedzenia umowy B2B z ważnych przyczyn. Ponownie należy wskazać, że strony mogą samodzielnie uregulować kwestie wypowiedzenia, jak również zastrzec konkretne powody, z których umowa może ulec wypowiedzeniu przez którąś ze stron. Zawsze jednak umowa może zostać wypowiedziana z ważnych powodów, których jednak konkretnej definicji próżno szukać w jakimkolwiek akcie prawnym. Ważne powody to swoista klauzula generalna, która poddawana jest interpretacji w konkretnym przypadku.
Praktyczna wskazówka: W umowie B2B możliwe jest sformułowanie postanowienia, traktującego o tym, jakie sytuacje strony uznają za ważne powody, a jakie ważnymi powodami nie będą. To dobre rozwiązanie, które już na początku współpracy rozwiewa wiele wątpliwości. Ważnym powodem może być chociażby utrata zaufania do drugiej strony lub naruszenie obowiązującego zakazu konkurencji.
W ten sam sposób strony umowy mogą uregulować kwestie długości okresu wypowiedzenia oraz wzajemnych rozliczeń, jeżeli umowa dopuszcza możliwość natychmiastowego wypowiedzenia umowy, w trakcie miesiąca rozliczeniowego lub innego zastrzeżonego w umowie okresu.
Jak wypowiedzieć umowę B2B?
Oczywiście proces wypowiedzenia umowy B2B zależy zawsze od konkretnych rozwiązań przyjętych w zawartej umowie. Należy zatem najpierw dokładnie przyjrzeć się postanowieniom umowy pod kątem przyjętego okresu wypowiedzenia, zastrzeżonej formy wypowiedzenia oraz ewentualnych kar umownych i sposobu ich naliczania. Szczególnie istotnym wymaganiem może być uzasadnienie wypowiedzenia umowy, a zatem wskazanie na konkretny powód, który uznajemy w świetle stosunku za ważny. Wypowiedzenie samo w sobie, poza rzeczonym uzasadnieniem, nie musi zawierać nic więcej niż oznaczenie stron umowy oraz podpis wypowiadającego. Istotne jest jednak właściwe doręczenie wypowiedzenia kontrahentowi. Umowa może dopuszczać wypowiedzenie droga elektroniczną np. przy pomocy skrzynki mailowej, ale może równie dobrze przewidywać wypowiedzenie za pomocą listu poleconego. Warto zatem zorientować się co do wymagań w tym zakresie, aby wypowiedzenie zostało skutecznie złożone. Po złożeniu wypowiedzenia może powstać konieczność dokonania wzajemnych rozliczeń między stronami lub przekazania posiadanych dokumentów. Należy również pamiętać o ewentualnych obowiązkach w zakresie zachowania poufności lub zakazu konkurencji.
Przykład: Pan Jan, prowadzący działalność gospodarczą w zakresie usług testowania oprogramowania komputerowego, od dwóch lat współpracuje ze spółką X. Zgodnie z postanowieniami umowy, okres wypowiedzenia wynosi trzydzieści dni, a forma rozwiązania współpracy musi być pisemna. Spółka, zmieniając strategię marketingową, postanawia zakończyć umowę. Wysyła do Pana Jana list polecony zawierający oświadczenie o wypowiedzeniu z zachowaniem wskazanego terminu oraz ze wskazaniem powodu wypowiedzenia umowy. Do dnia rozwiązania kontraktu obie strony dokonują pełnych rozliczeń finansowych i formalnych, a Pan Jan nadal obowiązany jest do wykonywania swoich zadań wynikających z umowy.
Umowa B2B w branży IT
Umowy B2B to forma współpracy między przedsiębiorcami, która zapewnia zatem dużą swobodę w ustalaniu warunków współpracy, wynagrodzenia oraz organizacji pracy. Wypowiedzenie umowy B2B zależy od postanowień samej umowy, w tym okresu wypowiedzenia, formy doręczenia i uzasadnienia, a strony mogą określić, jakie sytuacje uznają za ważne powody rozwiązania współpracy. Kluczowe w praktyce jest przestrzeganie ustalonych procedur, terminów i wzajemnych rozliczeń przy zakończeniu współpracy.
